Jak zostać syndykiem? Trzeba zdobyć licencję doradcy restrukturyzacyjnego, którą Minister Sprawiedliwości wydaje po zdaniu państwowego egzaminu (co najmniej 75 na 100 punktów z testu i 20 na 30 punktów z zadania problemowego), a funkcję syndyka w konkretnej sprawie powierza kandydatowi sąd. Do licencji potrzebne są też tytuł magistra dowolnego kierunku, co najmniej 3 lata zarządzania przedsiębiorstwem lub majątkiem upadłego w ciągu ostatnich 15 lat i niekaralność, a wynagrodzenie za każdą sprawę ustala sąd według wzoru z Prawa upadłościowego.

Kim jest syndyk i czym różni się od doradcy restrukturyzacyjnego?

Doradca restrukturyzacyjny to zawód regulowany, a syndyk to funkcja, którą sąd powierza mu w konkretnym postępowaniu upadłościowym. Zgodnie z art. 157 Prawa upadłościowego (Dz.U. 2026 poz. 913) syndykiem może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych, licencją doradcy restrukturyzacyjnego i kontem doradcy w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe, a także spółka handlowa z takim kontem, jeśli licencję mają jej wspólnicy odpowiadający bez ograniczenia lub członkowie zarządu. Ta sama licencja pozwala pełnić funkcję nadzorcy sądowego, nadzorcy układu i zarządcy w postępowaniach restrukturyzacyjnych.

Syndyk działa w imieniu własnym na rachunek upadłego (art. 160). Do jego obowiązków należą m.in.:

  • spis inwentarza i oszacowanie majątku upadłego w systemie teleinformatycznym (art. 69),
  • likwidacja masy upadłości, czyli sprzedaż nieruchomości, ruchomości, wierzytelności lub całego przedsiębiorstwa,
  • bieżąca rejestracja wpływów i wydatków masy w systemie (art. 160a),
  • w postępowaniu na zasadach ogólnych także sprawozdania co najmniej co 3 miesiące (art. 168) i plan podziału środków między wierzycieli według kategorii z art. 342 (art. 347 i nast.); upadłość konsumencka ma tu odrębne przepisy (art. 491² i nast.).

Jakie warunki trzeba spełnić, aby uzyskać licencję doradcy restrukturyzacyjnego?

Warunki wymienia art. 3 ust. 1 ustawy o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz.U. 2022 poz. 1007). Licencję może uzyskać osoba, która:

  • ma obywatelstwo państwa członkowskiego UE, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa EFTA, strony umowy o EOG,
  • zna język polski w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności syndyka, nadzorcy lub zarządcy,
  • ma pełną zdolność do czynności prawnych,
  • ukończyła wyższe studia i uzyskała tytuł magistra lub równorzędny w Polsce albo w jednym z tych państw,
  • ma nieposzlakowaną opinię,
  • w okresie 15 lat przed złożeniem wniosku o licencję przez co najmniej 3 lata zarządzała majątkiem upadłego, przedsiębiorstwem lub jego wyodrębnioną częścią w Polsce albo w jednym z tych państw,
  • nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i nie jest podejrzana ani oskarżona o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe,
  • nie jest wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych KRS ani nie ma na swój temat wpisów w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o KRZ,
  • zdała egzamin przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Ministra Sprawiedliwości.

Czy trzeba skończyć prawo albo ekonomię?

Nie. Ustawa wymaga tytułu magistra lub równorzędnego, bez wskazania kierunku, więc wystarcza dyplom z dowolnej dziedziny, także po studiach niestacjonarnych. Droga do licencji nie wymaga aplikacji prawniczej, w przeciwieństwie do ścieżek opisanych w poradnikach jak zostać adwokatem, jak zostać sędzią i jak zostać notariuszem. Egzamin sprawdza jednak przede wszystkim znajomość prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego, cywilnego i handlowego oraz podstaw finansów przedsiębiorstw, dlatego absolwenci innych kierunków muszą liczyć się z dłuższą nauką.

Jak udokumentować 3 lata zarządzania?

Ustawa mówi o zarządzaniu majątkiem upadłego, przedsiębiorstwem lub jego wyodrębnioną częścią, a nie o stażu w księgowości, kancelarii czy dziale windykacji. Doświadczenie wykazuje się dopiero we wniosku o licencję (art. 10 ust. 2), a nie przy zapisie na egzamin. Według informacji Ministerstwa Sprawiedliwości przy zarządzaniu spółką dołącza się pełny odpis z KRS oraz sprawozdania finansowe i sprawozdania z działalności za te 3 lata, a przy własnej firmie wydruk z CEIDG i dokumenty potwierdzające faktyczne prowadzenie działalności, np. faktury lub deklaracje podatkowe z UPO. Ministerstwo zastrzega, że w indywidualnych sprawach wymagane załączniki mogą się różnić.

Jak zostać syndykiem krok po kroku?

Procedurę opisują art. 6–15 ustawy o licencji doradcy restrukturyzacyjnego:

  • Wniosek o dopuszczenie do egzaminu – składa się go do Ministra Sprawiedliwości najpóźniej 45 dni przed egzaminem, z kopią dyplomu magistra, oświadczeniem o niebyciu podejrzanym ani oskarżonym oraz dowodem wpłaty opłaty egzaminacyjnej (art. 6).
  • Egzamin państwowy – trzeba zaliczyć obie części (szczegóły niżej).
  • Wniosek o licencję – nie później niż 2 lata od zdania egzaminu (art. 10 ust. 1), z dokumentami potwierdzającymi obywatelstwo, wykształcenie i 3 lata zarządzania oraz oświadczeniami o pełnej zdolności do czynności prawnych i o braku postępowania karnego. Minister sam sprawdza niekaralność w Krajowym Rejestrze Karnym oraz wpisy w KRS i KRZ (art. 11, 11a).
  • Ślubowanie i wpis na listę doradców restrukturyzacyjnych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości (art. 15 i 17); listę udostępnia się sądom, w BIP ministerstwa i w KRZ.
  • Konto doradcy w systemie teleinformatycznym – ustawa licencyjna pozwala je założyć (art. 17 ust. 5), a Prawo upadłościowe czyni je warunkiem powołania na syndyka (art. 157). Doradca musi też mieć adres do doręczeń elektronicznych (art. 17b).
  • Wyznaczenie przez sąd – licencja, wpis i konto dają uprawnienia, ale funkcję syndyka w konkretnym postępowaniu powierza sąd.

Jak wygląda egzamin na licencję doradcy restrukturyzacyjnego?

Egzamin jest pisemny i składa się z dwóch części (art. 8 ustawy):

  • test ze 100 pytań, każde z 3 odpowiedziami, z których jedna jest prawidłowa; za poprawną odpowiedź przysługuje 1 punkt,
  • zadanie problemowe oceniane w skali 0–30 punktów.

Progi zaliczenia wpisano wprost do ustawy (art. 8 ust. 7), więc nie zmieniają się między sesjami: trzeba uzyskać co najmniej 75 punktów z testu i co najmniej 20 punktów z zadania problemowego. Wynik poniżej progu w którejkolwiek części oznacza niezdany egzamin. Egzamin przeprowadza 7-osobowa komisja powoływana przez Ministra Sprawiedliwości.

Egzaminy odbywają się co najmniej dwa razy w roku (art. 4 ust. 1), a termin minister ogłasza w BIP co najmniej 3 miesiące wcześniej. Według ogłoszenia MS na 2026 r. w tym roku wyznaczono dwie sesje: 11 maja (wnioski do 27 marca) i 20 października (wnioski do 7 września). Od 25 sierpnia 2026 r. zadanie problemowe można rozwiązywać odręcznie albo na własnym komputerze, na warunkach określonych w rozporządzeniu MS (Dz.U. 2026 poz. 1078).

Do nauki służą przede wszystkim Prawo upadłościowe, Prawo restrukturyzacyjne, Kodeks postępowania cywilnego i Kodeks spółek handlowych. Na stronie egzaminu ministerstwo publikuje test z wykazem prawidłowych odpowiedzi i zadanie problemowe z wytycznymi, np. z sesji 1 grudnia 2025 r. i 11 maja 2026 r. Kurs przygotowawczy nie jest wymogiem formalnym.

Ile kosztuje cała ścieżka do zawodu syndyka?

Opłaty urzędowe są dwie (stan na 2026 r.):

Opłata Kwota Podstawa
Egzamin na licencję 3604,50 zł ogłoszenie MS o terminach egzaminów w 2026 r.; to 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę (4806 zł) w roku egzaminu (§ 18 rozporządzenia MS, Dz.U. 2015 poz. 2188), a ustawowy limit to pełne minimalne wynagrodzenie (art. 9 pkt 2)
Wydanie licencji 250 zł informacja MS o wniosku o licencję

Kandydat z tytułem magistra, który zda egzamin za pierwszym podejściem, płaci więc 3854,50 zł; każde kolejne podejście to ponowna opłata egzaminacyjna. Pozostałe koszty są indywidualne: czesne za studia magisterskie (jeśli kandydat ich nie ma) ustala każda uczelnia, a status uczelni i kierunku sprawdza się w systemie POL-on. Ceny kursów przygotowawczych ustala rynek, a sam kurs jest dobrowolny.

Ile zarabia syndyk i jak sąd ustala jego wynagrodzenie?

Syndyk nie dostaje pensji. Za każde postępowanie sąd przyznaje mu wynagrodzenie według wzoru z Prawa upadłościowego, a podstawą jest wskaźnik ogłaszany przez Prezesa GUS. Roczny dochód zależy więc od liczby, wielkości i czasu trwania prowadzonych spraw. Kwoty poniżej nie obejmują VAT: syndykowi, który rozlicza ten podatek, wynagrodzenie podwyższa się o jego kwotę (art. 167a).

Jak sąd liczy wynagrodzenie w upadłości przedsiębiorcy?

Według art. 162 Prawa upadłościowego wynagrodzenie syndyka to suma pięciu części, w granicach od 2- do 260-krotności podstawy. Podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w III kwartale roku poprzedniego. Dla 2026 r. wynosi ono 8851,42 zł (obwieszczenie Prezesa GUS), więc wynagrodzenie za całe postępowanie mieści się między 17 702,84 zł a 2 301 369,20 zł.

Część wynagrodzenia (art. 162 ust. 2) Maksimum (krotność podstawy)
Suma wypłacona wierzycielom 80
Liczba pracowników upadłego 30
Liczba wierzycieli 40
Czas trwania postępowania 40
Stopień trudności i efektywność postępowania 70

Po złożeniu planu likwidacyjnego sąd ustala na wniosek syndyka wynagrodzenie wstępne (art. 163). Syndyk otrzymuje z niego zaliczki, łącznie do 75%, w czterech ratach: po uprawomocnieniu postanowienia, po złożeniu listy wierzytelności, po pierwszym planie podziału i po pełnej likwidacji masy (art. 164). Wynagrodzenie ostateczne sąd ustala po ostatecznym planie podziału (art. 165–166).

Ile syndyk dostaje w upadłości konsumenckiej?

W upadłości osoby nieprowadzącej działalności obowiązują odrębne zasady (art. 491⁹ Prawa upadłościowego). Sąd bierze pod uwagę wysokość funduszy masy, stopień zaspokojenia wierzycieli, nakład pracy, zakres i trudność czynności oraz czas trwania postępowania. Wynagrodzenie wynosi od 1/4 do 2-krotności przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału roku poprzedniego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach do 4-krotności. Przy podstawie 9228,30 zł za IV kwartał 2025 r. (obwieszczenie Prezesa GUS z 22.01.2026) daje to od 2307,08 zł do 18 456,60 zł za postępowanie, wyjątkowo do 36 913,20 zł.

Najczęściej zadawane pytania

Czy licencja doradcy restrukturyzacyjnego jest bezterminowa?

Tak, licencję wydaje się na czas nieoznaczony (art. 14 ustawy o licencji doradcy restrukturyzacyjnego). Minister Sprawiedliwości może ją jednak cofnąć, np. po skazaniu za umyślne przestępstwo, albo zawiesić (art. 18 i 20).

Ilu kandydatów zdaje egzamin na doradcę restrukturyzacyjnego?

Na egzaminie 11 maja 2026 r. obie części zaliczyło 36 z 95 zdających, czyli około 38%. Według informacji Ministerstwa Sprawiedliwości od początku egzaminy zdały łącznie 2454 osoby, licząc także okres, gdy wydawano licencję syndyka.

Czy syndyk musi mieć ubezpieczenie OC?

Tak, art. 17a ustawy o licencji doradcy restrukturyzacyjnego wprowadza obowiązkowe ubezpieczenie OC doradcy pełniącego funkcję w postępowaniu. Zakres ubezpieczenia i minimalną sumę gwarancyjną określa rozporządzenie wydane na podstawie tej ustawy.

Kim jest kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny?

To doradca z dodatkowym tytułem przyznawanym przez Ministra Sprawiedliwości (art. 16a–16b ustawy), np. po przeprowadzeniu w całości w ciągu ostatnich 7 lat co najmniej 4 postępowań upadłościowych przedsiębiorców i 2 postępowań zakończonych prawomocnym zatwierdzeniem układu. Według Prawa upadłościowego sąd wyznacza go m.in. u przedsiębiorcy, który w jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie co najmniej 250 pracowników albo miał obrót netto powyżej równowartości 50 mln euro lub sumę aktywów powyżej 43 mln euro.

Kto nie może zostać syndykiem w danej sprawie?

Art. 157a Prawa upadłościowego wyklucza m.in. wierzyciela upadłego, osobę z nim związaną, jego byłego pracownika i byłego członka jego organów. Licencja nie wystarczy więc, gdy kandydat ma powiązania z dłużnikiem.

Co robi syndyk, gdy dłużnik nie ma majątku?

Gdy majątek dłużnika nie wystarcza na koszty postępowania albo wystarcza tylko na nie, sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego), więc syndyk w ogóle nie zostaje powołany. Jeśli ten brak środków wyjdzie dopiero w toku sprawy, sąd umarza postępowanie (art. 361 ust. 1 pkt 1).