Jak zostać komornikiem? Trzeba ukończyć polskie studia prawnicze z tytułem magistra prawa, odbyć dwuletnią aplikację komorniczą, zdać egzamin komorniczy, przepracować co najmniej 2 lata jako asesor i mieć ukończone 28 lat; ustawa część kandydatów z tych etapów zwalnia. W 2026 r. trzy główne opłaty urzędowe na tej drodze wynoszą łącznie 17 489,20 zł, limit przyjęć na aplikację wyniósł 341 miejsc, a cała ścieżka od początku studiów trwa w praktyce około 10 lat.

Jakie wymagania formalne musi spełnić kandydat na komornika?

Wymagania wylicza art. 11 ust. 1 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 881). Na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która spełnia łącznie 11 warunków:

  1. ma obywatelstwo polskie,
  2. ma pełną zdolność do czynności prawnych,
  3. jest nieskazitelnego charakteru,
  4. nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
  5. nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe,
  6. ukończyła w Polsce wyższe studia prawnicze z tytułem magistra prawa albo zagraniczne studia prawnicze uznane w Polsce,
  7. ze względu na stan zdrowia jest zdolna do pełnienia obowiązków komornika,
  8. odbyła aplikację komorniczą,
  9. złożyła egzamin komorniczy,
  10. pracowała jako asesor co najmniej 2 lata,
  11. ukończyła 28 lat.

Warunki 1–6 trzeba spełnić już przy wpisie na listę aplikantów (art. 88 ust. 1), a do zgłoszenia na egzamin wstępny dołącza się m.in. dyplom magistra prawa, zaświadczenie lekarza medycyny pracy i informację z Krajowego Rejestru Karnego (art. 68 ust. 2). Punkty 8–10 to etapy szkolenia, z których część kandydatów jest zwolniona (sekcja o skróconych ścieżkach niżej).

Czy można zostać komornikiem bez studiów prawniczych albo po administracji?

Nie. Ustawa wymaga polskich studiów prawniczych z tytułem magistra prawa albo zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Polsce, więc dyplom administracji, kursy windykacyjne czy studia podyplomowe tego warunku nie spełniają. Kto ma inne wykształcenie, zaczyna od studiów na kierunku prawo. Ten kierunek uczelnie prowadzą jako jednolite studia magisterskie (§ 8 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie studiów, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1207), w praktyce przez 5 lat. Tryb (stacjonarny, niestacjonarny, z zajęciami zdalnymi) nie ma znaczenia, liczy się tytuł magistra prawa z uczelni uprawnionej do prowadzenia tego kierunku.

Jak zostać komornikiem krok po kroku?

Standardowa ścieżka ma pięć etapów: studia prawnicze, egzamin wstępny, dwuletnia aplikacja, egzamin komorniczy i co najmniej dwuletnia asesura, a na końcu wniosek o powołanie. Aplikant, asesor i komornik to trzy różne role: pierwszy się szkoli, drugi wykonuje część czynności na zlecenie komornika, trzeci jest samodzielnym funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 2 ust. 1 ustawy).

Egzamin wstępny na aplikację komorniczą

Egzamin przeprowadzają komisje kwalifikacyjne przy Ministrze Sprawiedliwości raz w roku (art. 67 ustawy). To test ze 150 pytań z trzema odpowiedziami do wyboru, z których tylko jedna jest prawidłowa. Wynik pozytywny daje co najmniej 100 punktów (art. 84). Zakres obejmuje m.in. prawo konstytucyjne, cywilne, postępowanie cywilne, prawo karne materialne, gospodarcze, pracy, rodzinne, administracyjne, finansowe i europejskie oraz ustrój zawodu komornika (art. 67 ust. 2).

W 2026 r. egzamin odbył się 26 września, zgłoszenia przyjmowano do 12 sierpnia, a opłata wynosiła 1125 zł (ogłoszenie Ministerstwa Sprawiedliwości). Do egzaminu można podejść jeszcze przed obroną: wystarczy zaświadczenie o zdaniu wszystkich egzaminów i wyznaczonym terminie egzaminu magisterskiego, a kopię dyplomu albo zaświadczenie o zdaniu egzaminu magisterskiego trzeba dostarczyć najpóźniej 7 dni przed testem (art. 68 ust. 3).

Limit przyjęć: dlaczego 100 punktów nie wystarcza

Przy naborze obowiązuje limit przyjęć, który nie może przekroczyć 15% liczby komorników z 31 grudnia poprzedniego roku (art. 66 ust. 2). Minister Sprawiedliwości dzieli go na izby do 1 kwietnia. Na 2026 r. ustalono 341 miejsc w całym kraju (na 2025 r. 347). Aplikantem zostaje osoba z pozytywnym wynikiem i liczbą punktów mieszczącą się w limicie izby (art. 88 ust. 1). Wniosek o wpis na listę aplikantów można złożyć w ciągu 2 lat od doręczenia uchwały o wyniku egzaminu (art. 88 ust. 3).

Aplikacja komornicza

Aplikacja zaczyna się 1 stycznia i trwa 2 lata (art. 93 ust. 1). Organizuje ją rada izby komorniczej według ramowego programu zatwierdzanego przez Ministra Sprawiedliwości (art. 94 ust. 1), a w pierwszym roku aplikanci przechodzą szkolenie z działania sądów powszechnych. Aplikanta zatrudnia komornik na podstawie umowy o pracę (art. 96 ust. 1 i art. 153 ust. 2), więc szkolenie łączy się z pracą w kancelarii.

Egzamin komorniczy

Egzamin komorniczy składa się z 4 części pisemnych (art. 117):

  • części 1 i 2: zadania z czynności komornika na podstawie akt lub stanu faktycznego,
  • część 3: projekt czynności z art. 767 § 5 Kodeksu postępowania cywilnego (związanych ze skargą na czynność komornika),
  • część 4: opinia prawna z zasad wykonywania zawodu i etyki.

W 2026 r. egzamin odbył się 14–16 kwietnia, a opłata wynosiła 3364,20 zł (ogłoszenie Ministerstwa Sprawiedliwości).

Asesura komornicza

Po zdanym egzaminie składa się wniosek o powołanie na asesora do prezesa właściwego sądu apelacyjnego, najpóźniej w ciągu 5 lat od doręczenia uchwały o wyniku egzaminu (art. 130). Prezes powołuje asesora decyzją, po uzyskaniu informacji z Krajowego Rejestru Karnego i opinii rady izby, która wskazuje komornika zatrudniającego asesora (art. 131). Asesor zawiera z nim umowę o pracę (art. 135 ust. 1). Na jego zlecenie może prowadzić egzekucję świadczeń pieniężnych do 100 000 zł, z wyłączeniem egzekucji z nieruchomości, a części czynności, np. stosowania środków przymusu, wykonywać nie może (art. 138).

Powołanie na stanowisko komornika

Komornika powołuje Minister Sprawiedliwości w drodze decyzji, na wniosek kandydata i po zasięgnięciu opinii rady izby (art. 12 ust. 1). Ogłoszenia o zwolnionych stanowiskach minister publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej, a wnioski składa się w ciągu miesiąca od daty wskazanej w ogłoszeniu (art. 12 ust. 3). Można też wnioskować o powołanie w rewirze bez wakatu, ale minister może odmówić, jeśli nowa kancelaria nie jest celowa, zwłaszcza gdy średnia liczba spraw w rewirze spadłaby poniżej 1000 na komornika (art. 12 ust. 2). Wniosek trzeba złożyć w ciągu 5 lat od zakończenia pracy asesora (art. 16).

Kto jest zwolniony z aplikacji, egzaminu albo asesury?

Ustawa przewiduje trzy poziomy zwolnień (art. 11 ust. 2–4), a drogę do zawodów, z których pochodzą zwolnieni kandydaci, opisujemy w poradnikach jak zostać adwokatem, jak zostać sędzią i jak zostać notariuszem:

Kto Z czego jest zwolniony
profesorowie i doktorzy habilitowani nauk prawnych; doktorzy nauk prawnych, którzy po doktoracie co najmniej 4 lata (w okresie 6 lat przed wnioskiem o powołanie) pracowali na umowie o pracę na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa; byli sędziowie i prokuratorzy; osoby z co najmniej 2 latami pracy jako asesor sądowy, referendarz sądowy, adwokat, radca prawny, notariusz lub radca Prokuratorii Generalnej aplikacja, egzamin komorniczy i asesura
absolwenci aplikacji sędziowskiej, prokuratorskiej, adwokackiej, radcowskiej lub notarialnej ze zdanym egzaminem zawodowym; osoby zatrudnione jako referendarz sądowy aplikacja i egzamin komorniczy (asesura obowiązuje)
osoby, które przez co najmniej 3 lata (w okresie 6 lat przed wnioskiem o dopuszczenie do egzaminu komorniczego) były m.in. asystentem sędziego lub prokuratora albo aplikantem sądowym i prokuratorskim, albo po studiach prawniczych wykonywały, na umowie o pracę lub cywilnoprawnej, czynności wymagające wiedzy prawniczej bezpośrednio związane z pomocą prawną adwokata lub radcy prawnego albo z czynnościami notariusza tylko aplikacja (egzamin komorniczy i asesura obowiązują)
## Ile kosztuje droga do zawodu komornika?
Trzy główne opłaty na standardowej ścieżce, przy stawkach z 2026 r. i bez zwolnień czy powtórnych podejść, wynoszą łącznie 17 489,20 zł:
Opłata Kwota Podstawa
egzamin wstępny 1125 zł ogłoszenie MS 2026
aplikacja komornicza 6500 zł rocznie, czyli 13 000 zł za 2 lata rozporządzenie MS z 18 listopada 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1598
egzamin komorniczy 3364,20 zł ogłoszenie MS 2026

Opłaty za egzaminy stanowią dochód budżetu państwa, opłatę roczną za aplikację wnosi się do izby. Rada izby może z niej zwolnić w całości lub części, odroczyć ją albo rozłożyć na raty (art. 95 ust. 3). Suma nie obejmuje czesnego za niestacjonarne studia prawnicze, które każda uczelnia ustala sama, opłat za dokumenty (np. informację z Krajowego Rejestru Karnego) i badania, ani podręczników, płatnych baz prawnych i kursów przygotowawczych.

Ile zarabia komornik, a ile asesor?

Komornik nie dostaje pensji. Nie jest też przedsiębiorcą i nie może prowadzić działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1–2), ale w zakresie podatku dochodowego, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych rozlicza się jak osoba prowadząca działalność (art. 33 ust. 3). Opłaty egzekucyjne, pobierane na zasadach z ustawy o kosztach komorniczych, są należnością budżetową. Komornik potrąca z nich wynagrodzenie prowizyjne, a resztę przekazuje do urzędu skarbowego (art. 149–150). Prowizja maleje progowo w skali roku:

Uzyskane opłaty egzekucyjne w roku Prowizja
do 500 000 zł 99%
nadwyżka 500 000–1 000 000 zł 95%
nadwyżka 1 000 000–1 500 000 zł 80%
nadwyżka 1 500 000–2 000 000 zł 70%
nadwyżka powyżej 2 000 000 zł 60%

Z prowizji pokrywane są koszty kancelarii, w tym pensje pracowników. Dochód komornika zależy więc od liczby i rodzaju spraw w rewirze oraz od kosztów prowadzenia kancelarii, dlatego jedna kwota „zarobków komornika” nie istnieje. Szerzej o czynnikach wpływających na dochód piszemy w artykule ile zarabia komornik.

Asesor i aplikant są pracownikami kancelarii na umowie o pracę. Przy pełnym etacie ich pensja nie może być niższa od płacy minimalnej, w 2026 r. 4806 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów, Dz.U. 2025 poz. 1242), a górnej granicy przepisy nie ustalają.

Jakie cechy pomagają w pracy komornika?

Ustawa wymaga nieskazitelnego charakteru i nakazuje kierować się dobrem wymiaru sprawiedliwości i interesem publicznym (art. 2 ust. 3). W praktyce oznacza to pracę z dłużnikami i wierzycielami, których interesy są sprzeczne, często w terenie. Pomagają odporność na stres, umiejętność stanowczego, ale spokojnego egzekwowania obowiązków oraz tłumaczenie procedury stronom prostym językiem.

Ile lat trwa droga do zawodu komornika?

Od rozpoczęcia studiów do powołania mija w praktyce około 10 lat. Wynika to z kalendarza etapów:

  1. studia prawnicze: 5 lat (start w październiku),
  2. egzamin wstępny: raz w roku, w terminie wyznaczonym przez ministra (w 2026 r. 26 września),
  3. aplikacja: od 1 stycznia przez 2 lata,
  4. egzamin komorniczy: raz w roku (w 2026 r. 14–16 kwietnia), potem wniosek i decyzja o powołaniu na asesora,
  5. asesura: co najmniej 2 lata,
  6. wniosek o powołanie: miesiąc na złożenie od daty w ogłoszeniu o wakacie, potem opinia izby i decyzja ministra.

Sama suma minimalnych okresów (5 + 2 + 2) to 9 lat; przerwy między etapami, wynikające z terminów egzaminów i procedur, wydłużają ją do około 10 lat. Każdy egzamin niezdany za pierwszym razem dokłada rok, bo oba odbywają się raz w roku (art. 67 ust. 3 i art. 108 ust. 2). Osoby z listy zwolnień mogą skrócić drogę o aplikację, egzamin, a niektóre także o asesurę.

Najczęściej zadawane pytania

Ile miejsc na aplikację komorniczą ma każda izba w 2026 roku?

Limit 341 miejsc podzielono na 11 izb: Katowice 45, Gdańsk 42, Warszawa 37, Wrocław 36, Kraków 34, Łódź 34, Lublin 29, Poznań 29, Szczecin 20, Białystok 19, Rzeszów 16 (ogłoszenie MS z 17 marca 2026 r.). Jeśli na ostatnie miejsce w izbie przypada kilka osób z tą samą liczbą punktów, limit zwiększa się o liczbę tych osób (art. 66 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych).

Czy można odzyskać opłatę za egzamin wstępny?

Częściowo: zwrotowi podlegają dwie trzecie opłaty, czyli 750 zł z 1125 zł, w trzech sytuacjach: zgłoszenie zostało pozostawione bez rozpoznania, kandydata nie dopuszczono do egzaminu albo złożył on pisemne oświadczenie o odstąpieniu najpóźniej 14 dni przed egzaminem. Zwrot następuje na pisemny wniosek do przewodniczącego komisji kwalifikacyjnej, w ciągu 30 dni od jego złożenia (art. 71 ust. 1 tej ustawy).

Czy można ubiegać się o kilka stanowisk komornika jednocześnie?

Nie, w tym samym czasie wolno ubiegać się tylko o jedno stanowisko komornika. Złożenie wniosków na więcej niż jedno stanowisko powoduje, że minister pozostawia bez rozpoznania wszystkie wnioski tej osoby (art. 12 ust. 5 i 6 tej ustawy).

Czy asesor komorniczy może przeprowadzić licytację?

Tylko elektroniczną: w zleconej mu egzekucji świadczenia pieniężnego do 100 000 zł asesor może sprzedać ruchomości wyłącznie w drodze licytacji elektronicznej. Nie wolno mu też sporządzać planu podziału sumy z egzekucji, jeśli przekracza ona 25 000 zł (art. 138 ust. 2 tej ustawy).