Aby zostać tłumaczem przysięgłym, trzeba co do zasady spełnić 6 warunków z art. 2 ustawy, w tym ukończyć studia wyższe dowolnego kierunku (Minister Sprawiedliwości może od tego wymogu zwolnić), zdać państwowy egzamin z części pisemnej i ustnej, złożyć ślubowanie i zostać wpisanym na listę tłumaczy przysięgłych. W 2026 r. opłata egzaminacyjna wynosi 800 zł, a urzędowa stawka za stronę tłumaczenia z angielskiego na polski w zleceniach sądów i urzędów to 44,07 zł.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby zostać tłumaczem przysięgłym?

Tłumaczem przysięgłym może być osoba fizyczna, która spełnia łącznie sześć warunków z art. 2 ust. 1 ustawy z 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (t.j. Dz.U. 2019 poz. 1326, dalej: ustawa). Musi ona:

  1. mieć obywatelstwo polskie, innego państwa członkowskiego UE, państwa EFTA będącego stroną umowy o EOG albo Szwajcarii, a także obywatelstwo innego państwa, jeżeli prawo UE daje jego obywatelom prawo do podjęcia zatrudnienia lub samozatrudnienia w Polsce albo wynika to z zasady wzajemności,
  2. znać język polski (potwierdza to zdany egzamin, art. 2 ust. 2),
  3. mieć pełną zdolność do czynności prawnych,
  4. nie być karana za przestępstwo umyślne, przestępstwo skarbowe ani za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu obrotu gospodarczego,
  5. ukończyć studia wyższe (od tego wymogu Minister Sprawiedliwości może zwolnić decyzją, art. 2 ust. 3),
  6. zdać z wynikiem pozytywnym egzamin z tłumaczenia z polskiego na obcy i z obcego na polski.

Ustawa nie wskazuje kierunku studiów, więc wystarczy dyplom dowolnego kierunku, nie tylko filologii (o ścieżkach dla absolwentów filologii piszemy w tekście co po filologii angielskiej). Warunki z pkt 1, 3 i 4 trzeba spełniać także po wpisie: Minister Sprawiedliwości skreśla z listy tłumacza, który przestał je spełniać (art. 12 pkt 2). Ustawa nie dotyczy tłumaczy języka migowego (art. 1 ust. 2).

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego i ile kosztuje?

Zamiar przystąpienia do egzaminu zgłasza się pisemnym wnioskiem o wyznaczenie terminu, składanym w Ministerstwie Sprawiedliwości. Do wniosku nie dołącza się żadnych dokumentów ani oświadczeń (Ministerstwo Sprawiedliwości, informacje dla kandydatów). Termin wyznacza Przewodniczący Państwowej Komisji Egzaminacyjnej w zależności od liczby wniosków, a egzamin musi się zacząć najpóźniej w ciągu roku od złożenia wniosku. Opłata egzaminacyjna wynosi 800 zł (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2005 r., Dz.U. 2005 nr 15 poz. 128, § 1).

Egzamin składa się z dwóch części i jest zdany po uzyskaniu pozytywnych ocen z obu (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy). Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia egzaminu (t.j. Dz.U. 2020 poz. 124):

  • część pisemna trwa 4 godziny i polega na przetłumaczeniu 4 tekstów: dwóch z polskiego na obcy i dwóch z obcego na polski; w każdej parze jeden tekst jest pismem sądowym, urzędowym lub tekstem prawniczym (§ 7),

  • część ustna obejmuje tłumaczenie a vista dwóch tekstów z obcego na polski (kandydat ma 2 minuty na ich przeczytanie) oraz tłumaczenie konsekutywne dwóch tekstów z polskiego na obcy (§ 10); odbywa się co do zasady nie wcześniej niż 7 dni po zakończeniu części pisemnej (w wyjątkowych wypadkach Przewodniczący Komisji może wyznaczyć termin krótszy) i tylko dla kandydatów z oceną pozytywną z pisemnej (§ 9),

  • punktacja: w każdej części można zdobyć najwyżej 200 punktów, a ocenę pozytywną daje co najmniej 150 punktów (§ 8 ust. 2 i 3, § 11 ust. 3).

Czy do egzaminu trzeba skończyć kurs albo studia podyplomowe?

Nie. Ustawa nie wymaga żadnej ścieżki przygotowawczej, a do egzaminu może przystąpić każdy, bo ministerstwo nie sprawdza kwalifikacji kandydata przy zgłoszeniu (Ministerstwo Sprawiedliwości, najczęściej zadawane pytania). Kursy i studia podyplomowe z tłumaczeń prawniczych są więc dobrowolne. Ich cenę ustala organizator, a urzędowego zestawienia nie ma, dlatego kwotę trzeba sprawdzić w ofercie konkretnej uczelni lub szkoły.

Przygotowanie można oprzeć na kryteriach oceny z rozporządzenia. Za każdy tekst części pisemnej komisja przyznaje do 25 punktów za umiejętności tłumaczeniowe (strona merytoryczna, terminologiczna i formalna, czyli znajomość zasad wykonywania tłumaczeń poświadczonych) i do 25 punktów za językowe (interpunkcja, ortografia, gramatyka, leksyka, styl). Za błąd krytyczny, który istotnie narusza sens tekstu źródłowego, zespół egzaminacyjny może obniżyć punktację tłumaczeniową o nie więcej niż 10 punktów za każdy taki błąd (§ 8 ust. 1 i 1a). W części ustnej oceniane są też fonetyka, intonacja, dykcja i płynność wypowiedzi (§ 11 ust. 1).

Co dzieje się po egzaminie: świadectwo, ślubowanie, wpis i pieczęć?

Na podstawie protokołu Minister Sprawiedliwości niezwłocznie wydaje świadectwo potwierdzające nabycie uprawnień (§ 12 ust. 4 rozporządzenia, art. 5 ust. 2 ustawy). Prawo wykonywania zawodu powstaje jednak dopiero po złożeniu ślubowania i wpisie na listę tłumaczy przysięgłych (art. 6 ust. 1). Przed zaprzysiężeniem ministerstwo kompletuje dowody spełnienia pozostałych warunków, na przykład ukończenia studiów. Wpis następuje z urzędu po ślubowaniu (art. 6 ust. 2), więc osobny wniosek o wpis nie jest przewidziany.

Ślubowanie składa się wobec Ministra Sprawiedliwości według roty z ustawy: sumienne i bezstronne wykonywanie zadań, zachowanie tajemnicy prawnie chronionej, kierowanie się uczciwością i etyką zawodową. Po jego złożeniu tłumacz podpisuje rotę (art. 7). Listę prowadzi Minister Sprawiedliwości i udostępnia ją w Biuletynie Informacji Publicznej, z pominięciem części danych osobowych (art. 10).

Do poświadczania tłumaczeń służy pieczęć z imieniem i nazwiskiem w otoku, wskazaniem języka w środku i pozycją na liście. Zamawia ją w Mennicy Polskiej Minister Sprawiedliwości, ale na koszt tłumacza (art. 18 ust. 1). Wzór podpisu i odcisk pieczęci tłumacz składa ministrowi sprawiedliwości, ministrowi spraw zagranicznych i wojewodzie właściwemu dla miejsca zamieszkania (art. 19).

Jakie obowiązki ma tłumacz przysięgły?

Tłumacz przysięgły jest uprawniony do sporządzania i poświadczania tłumaczeń w obu kierunkach, sprawdzania i poświadczania tłumaczeń sporządzonych przez inne osoby, sporządzania i poświadczania odpisów pism w języku obcym oraz do tłumaczenia ustnego (art. 13). Tłumaczenie lub odpis w postaci elektronicznej poświadcza kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 18 ust. 1a). Na poświadczonym tłumaczeniu lub odpisie podaje się numer pozycji w repertorium oraz stwierdza, czy sporządzono je z oryginału, czy z tłumaczenia lub odpisu, a także czy tłumaczenie lub odpis będące podstawą jest poświadczone i przez kogo (art. 18 ust. 2).

Ustawa nakłada na tłumacza obowiązki:

  • wykonywanie zadań ze szczególną starannością i bezstronnością, zachowanie tajemnicy faktów poznanych w związku z tłumaczeniem oraz doskonalenie kwalifikacji (art. 14 ust. 1),

  • prowadzenie repertorium czynności, w którym zapisuje się m.in. datę przyjęcia zlecenia, opis dokumentu, liczbę stron i pobrane wynagrodzenie (art. 17),

  • zakaz odmowy tłumaczenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, gdy żąda go sąd, prokurator, Policja lub organ administracji publicznej, chyba że zachodzą szczególnie ważne przyczyny (art. 15),

  • zgłoszenie zmiany danych z wpisu w ciągu 30 dni (art. 8 ust. 2).

Wojewoda kontroluje prawidłowość i rzetelność prowadzenia repertoriów oraz pobieranie wynagrodzenia określonego w przepisach, o których mowa w art. 16 ust. 2 i 3 (art. 20 ust. 1). Za naruszenie obowiązków grozi odpowiedzialność zawodowa: upomnienie, nagana, kara pieniężna, zawieszenie prawa wykonywania zawodu na od 3 miesięcy do roku albo pozbawienie tego prawa (art. 21 ust. 2).

Ile zarabia tłumacz przysięgły?

Wynagrodzenie tłumacza ustala umowa ze zleceniodawcą, chyba że przepisy stanowią inaczej (art. 16 ust. 1 ustawy). Stawki urzędowe obowiązują tylko przy czynnościach wykonanych na żądanie sądu, prokuratora, Policji i organów administracji publicznej. Określa je rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2005 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 312), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (§ 1 i § 2).

Kierunek i język Stawka za stronę
Na polski z angielskiego, niemieckiego, francuskiego i rosyjskiego 44,07 zł
Na polski z innego języka europejskiego i łacińskiego 47,49 zł
Na polski z języka pozaeuropejskiego w alfabecie łacińskim 57,65 zł
Na polski z języka pozaeuropejskiego w alfabecie niełacińskim lub z ideogramami 64,44 zł
Z polskiego na angielski, niemiecki, francuski i rosyjski 57,65 zł
Z polskiego na inny język europejski i łaciński 67,82 zł
Z polskiego na język pozaeuropejski w alfabecie łacińskim 78,01 zł
Z polskiego na język pozaeuropejski w alfabecie niełacińskim lub z ideogramami 94,37 zł

Przy obliczaniu wynagrodzenia za stronę przyjmuje się 25 wierszy po 45 znaków; przy innym układzie maszynopisu lub wydruku komputerowego stronę stanowi 1125 znaków. Stronę rozpoczętą liczy się za całą (§ 8). Tekst o objętości 4500 znaków to więc 4 strony: 176,28 zł za tłumaczenie z angielskiego na polski i 230,60 zł z polskiego na angielski. Stawkę podwyższa się o 100% przy tłumaczeniu w terminie 24 godzin i w postępowaniu przyspieszonym (§ 2 ust. 2) oraz o 25% przy tekstach ze specjalistyczną terminologią, pisanych ręcznie lub trudnych do odczytania; podstawy tego 25-procentowego podwyższenia nie podlegają sumowaniu (§ 3). Za sprawdzenie i poświadczenie tłumaczenia sporządzonego przez inną osobę oraz za sporządzenie poświadczonego odpisu pisma w języku obcym przysługuje 50% stawki (§ 4), a za sprawdzenie i poświadczenie cudzego odpisu pisma lub części statycznej formularza 30% (§ 5). Za tłumaczenie ustne płaci się za każdą rozpoczętą godzinę obecności tłumacza stawką za stronę z polskiego na obcy, podwyższoną o 30%; w postępowaniu przyspieszonym i przy wykonaniu w ciągu 24 godzin stawka ta jest podwyższona o 100%, a w porze nocnej, niedzielę lub święto wynagrodzenie za tłumaczenie ustne rośnie o 20% (§ 6). Podatnikowi VAT stawki podwyższa się o kwotę podatku (§ 6a).

Co mówią dane GUS o wynagrodzeniach pracowników z grupy 264?

W klasyfikacji zawodów tłumacz przysięgły ma kod 264305 i należy do grupy 2643 „Filolodzy i tłumacze” (KZiS, Dz.U. 2025 poz. 1534). GUS w badaniu Struktura wynagrodzeń według zawodów za październik 2024 r. (publikacja z 10 lutego 2026 r.) nie wyodrębnia tego zawodu. Najwęższa grupa z danymi to 264 „Literaci, dziennikarze i filolodzy”, a w niej obok tłumaczy są m.in. pisarze i dziennikarze.

Poniższe liczby opisują więc wynagrodzenia pracowników całej grupy 264, a nie samych tłumaczy przysięgłych (pracownicy zakładów zatrudniających powyżej 9 osób, październik 2024 r., tablice 5 i 13):

Miara Wynagrodzenie brutto
Przeciętne wynagrodzenie 9672,48 zł
Mediana 8073,33 zł
10% najniżej opłacanych zarabiało do 5136,20 zł
10% najlepiej opłacanych zarabiało ponad 15 250,61 zł

Badanie obejmuje wyłącznie pracowników, więc nie pokazuje dochodów tłumaczy prowadzących własną działalność ani przychodów ze zleceń. Więcej o stawkach i zarobkach w tym zawodzie znajdziesz w tekście ile zarabia tłumacz przysięgły.

Najczęściej zadawane pytania

Czy można zostać tłumaczem przysięgłym bez studiów wyższych?

Co do zasady nie, ale Minister Sprawiedliwości może zwolnić z wymogu studiów wyższych, w szczególności gdy liczba tłumaczy przysięgłych danego języka jest niewystarczająca dla ochrony interesu społecznego i potrzeb wymiaru sprawiedliwości (art. 2 ust. 3 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego). Wniosek o zwolnienie składa się najpóźniej 30 dni przed datą egzaminu, a zwolnienie następuje decyzją ministra. Ponieważ o terminie egzaminu kandydat może się dowiedzieć dopiero 21 dni przed nim, z wnioskiem o zwolnienie nie należy czekać na zawiadomienie.

Kiedy poznam termin egzaminu i ile mam czasu na wpłatę opłaty?

Przewodniczący Komisji powiadamia o terminie i miejscu egzaminu najpóźniej na 21 dni przed egzaminem (§ 2 ust. 2 rozporządzenia z 24 stycznia 2005 r., t.j. Dz.U. 2020 poz. 124). Opłatę 800 zł wpłaca się na konto Ministerstwa Sprawiedliwości w ciągu 7 dni od doręczenia tego zawiadomienia (§ 2 rozporządzenia, Dz.U. 2005 nr 15 poz. 128).

Ile razy można podchodzić do egzaminu na tłumacza przysięgłego?

Liczba podejść nie jest ograniczona, ale po niezdaniu egzaminu opłata egzaminacyjna nie jest zwracana ([Ministerstwo Sprawiedliwości, najczęściej zadawane pytania](https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/najczesciej-zadawane-pytania), stan na 12 października 2026 r.).

Z jakich słowników można korzystać na egzaminie?

W części pisemnej wolno korzystać wyłącznie z przyniesionych przez siebie słowników, glosariuszy, leksykonów i encyklopedii w postaci papierowej; wątpliwości rozstrzyga zespół egzaminacyjny. W części ustnej nie wolno korzystać z żadnych materiałów pomocniczych (§ 3 rozporządzenia, t.j. Dz.U. 2020 poz. 124).

Czy tłumacz przysięgły musi mieć ubezpieczenie OC?

Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego nie nakłada obowiązku ubezpieczenia OC (t.j. Dz.U. 2019 poz. 1326), więc polisę można wykupić dobrowolnie.