Aby zostać architektem w 2026 roku, czyli uzyskać uprawnienia architektoniczne do projektowania bez ograniczeń, trzeba ukończyć studia drugiego stopnia na kierunku architektura (albo architektura i urbanistyka), odbyć roczną praktykę przy projektach i roczną praktykę na budowie, zdać egzamin i zostać wpisanym na listę członków izby. Opłaty za kwalifikowanie i egzamin na takie uprawnienia wynoszą w 2026 r. łącznie 3900 zł, a wymagania dla pozostałych rodzajów uprawnień pokazuje tabela w artykule.

Czym różni się architekt z uprawnieniami od architekta wnętrz, krajobrazu i asystenta?

Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, czyli projektowanie obiektów budowlanych, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i nadzór autorski, mogą wykonywać osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, w granicach ich rodzaju, specjalności i zakresu, a także osoby, których kwalifikacje zawodowe uznano na zasadach z odrębnych przepisów (art. 12 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i art. 12a ustawy – Prawo budowlane, t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm., dalej: PB). Uprawnienia nadaje decyzją izba samorządu zawodowego po postępowaniu kwalifikacyjnym, a wykonywanie tych funkcji wymaga dodatkowo wpisu na listę członków izby (art. 12 ust. 2 i 7 PB).

Nazwa stanowiska nie zastępuje uprawnień. Klasyfikacja zawodów i specjalności (Dz.U. 2025 poz. 1534) wymienia osobno architekta (kod 216101), architekta wnętrz (216102) i architekta krajobrazu (216201) w grupie 216 „Architekci, geodeci i projektanci”, ale to klasyfikacja statystyczna, a nie źródło uprawnień do projektowania obiektów budowlanych. Asystent architekta bez uprawnień nie pełni samodzielnej funkcji projektanta. Jego praca może się zaliczyć do praktyki, jeśli polega na bezpośrednim udziale w pracach projektowych pod kierownictwem osoby z odpowiednimi uprawnieniami (art. 14 ust. 4 PB), zakres praktyki odpowiada wnioskowanym uprawnieniom, a sama praktyka spełnia warunki z § 2 rozporządzenia opisane niżej. Ścieżkę bez uprawnień budowlanych opisują osobne teksty o zarobkach: ile zarabia architekt wnętrz i ile zarabia architekt krajobrazu.

Jakie studia i uprawnienia architektoniczne są potrzebne, żeby zostać architektem?

Rodzaj uprawnień zależy od wykształcenia i praktyki (art. 14 ust. 3 PB). W specjalności architektonicznej kierunkami odpowiednimi są architektura oraz architektura i urbanistyka, a pokrewnym (dla zakresu ograniczonego) kierunek w zakresie budownictwa (załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z 29.04.2019 r., Dz.U. 2019 poz. 831, dalej: rozporządzenie). Izba uznaje kierunek, gdy zgadza się jego nazwa albo gdy co najmniej jedna trzecia programu (w punktach ECTS lub godzinach) dotyczy zakresu kierunku (§ 4 ust. 4 rozporządzenia).

Uprawnienia w specjalności architektonicznej Wykształcenie Praktyka
Projektowanie bez ograniczeń (art. 14 ust. 3 pkt 1) studia drugiego stopnia na kierunku architektura lub architektura i urbanistyka 1 rok przy sporządzaniu projektów i 1 rok na budowie
Projektowanie i kierowanie robotami bez ograniczeń (pkt 5) jak wyżej 1 rok przy projektach i 1,5 roku na budowie
Projektowanie w ograniczonym zakresie (pkt 2) studia pierwszego stopnia na kierunku odpowiednim albo drugiego stopnia na kierunku pokrewnym 1 rok przy projektach i 1 rok na budowie

Uprawnienia bez ograniczeń dotyczą architektury obiektu, a ograniczone obejmują obiekty o kubaturze do 1000 m³ w zabudowie zagrodowej lub na jej terenie (art. 15a ust. 2 i 3 PB). Sam dyplom nie daje prawa do projektowania, bo warunkiem uprawnień jest także praktyka i egzamin (art. 12 ust. 2 i 3 PB). Bez studiów nie zostaniesz architektem z uprawnieniami do projektowania: każdy rodzaj takich uprawnień wymaga co najmniej studiów pierwszego stopnia (art. 14 ust. 3 pkt 1, 2, 5 i 6 PB).

Do Izby Architektów RP należą m.in. osoby z uprawnieniami w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń (art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1783). Przynależność osób z uprawnieniami ograniczonymi lub tylko do kierowania robotami wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 tej ustawy, więc przed złożeniem wniosku potwierdź w izbie, do której z nich będziesz należeć.

Jak odbyć i udokumentować praktykę zawodową?

Co do zasady izba uznaje praktykę odbytą po uzyskaniu dyplomu. Uznaje też praktykę odbytą po ukończeniu trzeciego roku studiów, jeśli potwierdziła ją osoba z odpowiednimi uprawnieniami, wpisana na listę członków izby (§ 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia). Zakres praktyki ma odpowiadać specjalności, o którą się ubiegasz (§ 2 ust. 2). Roczną praktykę projektową można też odbyć pod patronatem osoby z co najmniej 5-letnim doświadczeniem przy sporządzaniu projektów w ramach jej uprawnień (art. 14 ust. 4b PB).

Dokumentem potwierdzającym praktykę jest oświadczenie według wzoru z załącznika nr 1 do rozporządzenia (§ 2 ust. 7 pkt 1). Osoba potwierdzająca wpisuje w nim numer swoich uprawnień, okręgową izbę, w której jest członkiem, i oświadcza, że ma obowiązkowe ubezpieczenie OC. Do wniosku dołącza się też odpis dyplomu, suplement i wykaz prac projektowych wykonanych w ramach praktyki (§ 4 ust. 1). Izba może zażądać od organu administracji, autora projektu lub inwestora przedstawienia prac albo potwierdzenia zakresu robót (§ 5). Książka praktyki zawodowej potwierdza praktykę odbytą od 1 stycznia 1995 r. do 25 września 2014 r. (§ 2 ust. 9).

Jak wygląda postępowanie kwalifikacyjne, egzamin i wpis do izby?

Postępowanie prowadzi właściwa izba na wniosek kandydata i składa się z dwóch etapów: kwalifikowania wykształcenia i praktyki oraz egzaminu ze znajomości procesu budowlanego i umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej (art. 12 ust. 3a PB). Według strony IARP do wniosku trzeba m.in. dołączyć dwie wybrane prace projektowe z praktyki (pełną listę dokumentów dla danego rodzaju uprawnień podaje regulamin postępowania kwalifikacyjnego IARP), a egzamin wyznacza Krajowa Komisja Kwalifikacyjna (IARP, egzamin w specjalności architektonicznej, dostęp 12.10.2026).

Egzamin składa się przed komisją powołaną przez organ samorządu, w dwóch częściach (art. 12 ust. 4 i 4a PB):

  • Część pisemna to test z 30 do 90 pytań, po 1,5 minuty na pytanie. Pytania dotyczą w 70% ustaw i aktów wykonawczych z zakresu specjalności, w 20% bezpieczeństwa i higieny pracy, w 10% postępowania administracyjnego. Wynik pozytywny to co najmniej 75% prawidłowych odpowiedzi (§ 6 rozporządzenia).
  • Część ustna polega na odpowiedzi na zestaw 5–10 pytań, w tym na części praktycznej: zadaniu projektowym albo rozwiązaniu zagadnienia z zakresu prowadzenia budowy, zależnie od uprawnień, o które ubiega się kandydat. Trwa 60 minut, z czego najwyżej 25 minut to przygotowanie, w którym wolno korzystać z papierowych tekstów aktów prawnych i Polskich Norm (§ 7).

Po egzaminie izba nadaje uprawnienia decyzją, ale prawo wykonywania samodzielnych funkcji technicznych przysługuje dopiero osobie wpisanej na listę członków izby (art. 6 ust. 1 ustawy o samorządach). Okręgowa rada izby powinna podjąć uchwałę o wpisie w ciągu 2 miesięcy od złożenia wniosku (art. 19 ust. 3).

Jak wybrać studia architektoniczne, planując przebranżowienie?

Rozporządzenie nie uzależnia uznania wykształcenia od stacjonarnej albo niestacjonarnej formy studiów. Izba porównuje nazwę kierunku, a w razie potrzeby program z suplementu do dyplomu lub zaświadczenia o przebiegu studiów (§ 4 ust. 2, 4 i 5), więc o wyniku nie przesądza sama forma zajęć. Przed zapisem sprawdź na stronie uczelni nazwę kierunku i program. Czas nauki porównasz w tekście Ile trwają studia architektoniczne w Polsce w 2026 roku. Kierunku architektura wnętrz nie ma w załączniku nr 2 do rozporządzenia, więc sam nie otwiera drogi do uprawnień architektonicznych; jeśli mimo to rozważasz tę ścieżkę, zobacz co zdawać na maturze na architekturę wnętrz. Wykształcenie spoza załącznika nr 2 izba kwalifikuje indywidualnie tylko w dwóch przypadkach: gdy uzyskano je przed 25.09.2014 r. albo za granicą i uznano w Polsce (§ 4 ust. 6 i 8).

Zapytaj uczelnię, czy prowadzi studia na podstawie umowy z izbą. Absolwent takich studiów jest zwolniony z egzaminu w zakresie odpowiadającym programowi opracowanemu z udziałem samorządu zawodowego (art. 12 ust. 4b PB), a uczelnia wystawia zaświadczenie o takim trybie studiów (§ 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia).

Ile kosztuje droga do uprawnień architektonicznych w 2026 roku?

Opłaty za postępowanie kwalifikacyjne ustala i publikuje krajowa izba, w granicach ustawowych (art. 12 ust. 5a–5c PB). Poniższe kwoty obowiązują od 24.02.2026 r. (stan na 12.10.2026 r.) według strony IARP:

Opłata Uprawnienia z art. 14 ust. 3 pkt 1–4 (projektowanie albo kierowanie, bez ograniczeń lub w ograniczonym zakresie) Uprawnienia łączne z art. 14 ust. 3 pkt 5–6 (projektowanie i kierowanie, bez ograniczeń lub w ograniczonym zakresie)
Kwalifikowanie 1950 zł 2930 zł
Egzamin 1950 zł 2930 zł
Razem 3900 zł 5860 zł
Ponowna część ustna 1150 zł 1690 zł

Ustawowe limity to 22% (pkt 1–4) lub 33% (pkt 5–6) przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku za kwalifikowanie i za egzamin oraz 13% lub 19% za ponowną część ustną (art. 12 ust. 5a–5b PB). Przy przeciętnym wynagrodzeniu 8903,56 zł w 2025 r. (komunikat Prezesa GUS z 9.02.2026 r.) limity wynoszą odpowiednio 1958,78 zł, 2938,17 zł, 1157,46 zł i 1691,68 zł, więc kwoty IARP mieszczą się w nich. Opłatę za postępowanie kwalifikacyjne wnosi się na rachunek izby co najmniej 14 dni przed terminem egzaminu (art. 12 ust. 5d PB). Opłata za kwalifikowanie nie podlega zwrotowi, a za egzamin jest zwracana przy usprawiedliwionym niestawieniu się (ust. 5e). Przed wpłatą potwierdź kwoty w aktualnej uchwale Krajowej Rady IARP, bo opłaty ustala krajowa izba.

Do tego dochodzą koszty niezależne od izby. Czesne i opłaty za studia podaje uczelnia w swoich dokumentach na dany rok akademicki, dlatego nie podaję średniej. Po wpisie członek izby musi mieć ubezpieczenie OC i regularnie opłacać składki członkowskie (art. 6 ust. 2 i art. 41 pkt 4 ustawy o samorządach). Kwoty składek i sumę gwarancyjną OC sprawdź w swojej okręgowej izbie i u ubezpieczyciela.

Ile zarabia architekt? Dane GUS dla grupy 216 „Architekci, geodeci i projektanci”

Poniższe liczby opisują całą grupę 216, a nie samych architektów z uprawnieniami. W klasyfikacji zawodów architekt ma kod 216101 i należy do grupy 2161 „Architekci”, a ta do grupy 216. GUS w badaniu Struktura wynagrodzeń według zawodów za październik 2024 r. (publikacja z 10 lutego 2026 r.) nie wyodrębnia architektów na poziomie czterech cyfr. Najwęższa grupa z danymi to 216 „Architekci, geodeci i projektanci”: 31,1 tys. pracowników, wśród nich także geodeci, urbaniści i projektanci wzornictwa.

Dla tej grupy (pracownicy zakładów zatrudniających powyżej 9 osób, październik 2024 r., tablice 4, 5 i 13):

Miara Wynagrodzenie brutto
Przeciętne wynagrodzenie 8808,89 zł
Mediana 7801,75 zł
10% najniżej opłacanych zarabiało do 5000,00 zł
10% najlepiej opłacanych zarabiało ponad 13 781,27 zł

Badanie obejmuje wyłącznie pracowników, więc nie pokazuje dochodów architektów prowadzących własną pracownię ani nie wyodrębnia osób z uprawnieniami. Luki nie zapełniają dane systemu Ekonomiczne Losy Absolwentów: ELA raportuje według kierunku studiów, a nie zawodu, i nie ustala przychodów osób samozatrudnionych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy praktyka studencka zalicza się do praktyki zawodowej?

Może zaliczyć się w części lub w całości, ale tylko gdy odbywała się w zakresie odpowiadającym programowi studiów opracowanemu z udziałem samorządu zawodowego i zgodnie z umową uczelni z izbą (art. 14 ust. 4a Prawa budowlanego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm.). Praktyka odbyta poza takim trybem wymaga spełnienia ogólnych warunków uznania praktyki z § 2 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 831.

Co się dzieje, gdy nie zdam egzaminu na uprawnienia budowlane?

Do egzaminu można przystąpić ponownie najwcześniej po 3 miesiącach; po negatywnym wyniku samej części ustnej powtarza się tylko tę część (art. 12 ust. 4h Prawa budowlanego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm.). Negatywny wynik części pisemnej oznacza brak dopuszczenia do ustnej (ust. 4g), a pozytywny wynik pisemnej jest ważny 3 lata (ust. 4i).

Czy technik architekt może zostać architektem z uprawnieniami?

Technik architekt może uzyskać wyłącznie uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie, po 4 latach praktyki na budowie (art. 14 ust. 3 pkt 4 lit. b Prawa budowlanego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm.; załącznik nr 3 do rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 831). Uprawnienia do projektowania, także ograniczone, wymagają studiów na kierunku odpowiednim lub pokrewnym.

Czy praca w urzędzie nadzoru budowlanego zalicza się do praktyki na budowie?

Tak, ale dwa lata takiej pracy liczą się jako rok praktyki na budowie (§ 2 ust. 4 pkt 1 i ust. 5 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 831). Zaliczają się czynności inspekcyjno-kontrolne w urzędach obsługujących organy nadzoru budowlanego, potwierdzone przez osobę z uprawnieniami wpisaną na listę członków izby.

Kiedy są najbliższe egzaminy na uprawnienia architektoniczne?

Najbliższa sesja z częścią pisemną to 20 listopada 2026 r., ale wnioski przyjmowano do 20 sierpnia 2026 r., więc kolejna dostępna sesja to 14 maja 2027 r. (stan na 12.10.2026 r. według strony IARP). Egzamin odbywa się co najmniej dwa razy w roku, a zawiadomienie o terminie izba doręcza co najmniej miesiąc wcześniej (art. 12 ust. 4e i 4f Prawa budowlanego).